Kia Hei Mētara Rangatahi te Werawera: Te Hākinakina, te Tūnga Tino Rangatira o te Ao

I te ono o te ata, ka mihi mai te porowhita o ngā kai-oma ki te hihi tuatahi o te rā i runga i te ara; i te tekau o te pō, ka rongohia te haruru o te rino me te haruru o te manawa e whatu ana i te waiata i roto i te whare takaro; i ngā huarahi matomato o te tāone, ka whiti ngā kaieke pahikara i te ara kua kapi i ngā rākau…

 

Ehara te hākinakina i te nekehanga noa o ngā waewae; ko te tikanga o ēnei rā e whawhai ai tātou ki te ngenge, e hanga hou ai i a tātou anō. Ina mauheretia tātou e te ao tere i roto i ngā rūma iti me ngā mata, ko te whakakori tinana te kī e wetewete ana i te tino ora taketake.

 

I. Hākinakina: He Patu mō te Wā

E ai ki te pūrongo a te World Health Organization e rima miriona tāngata ka mate wawe i ia tau nā te kore mahi tinana, heoi, kotahi rau rima tekau meneti o te whakakori tinana ngāwari i te wiki ka taea te whakaiti i te mōrearea o te mate ngakau mā te toru tekau mā rima ōrau. Kei muri i ēnei tatauranga matao ko te hanga hou o te kounga o te oranga.

 

I a koe e oma ana, ka pā te manawa kotahi rau e rua tekau ngā wā i te meneti, e pupuhi ana i te toto whai hāora ki ia pūtau; i a koe e hiki ana i te tinana, ka pakari haere ngā muka uaua nā te pakaru iti me te whakatikatika; i runga i te whāriki yoga, ka whakamariehia e ngā manawa hohonu ngā io aroha, ā, ka memeha haere te manukanuka me te werawera. Ehara i te whakangungu tinana anake te mahi whakakori tinana; he hurihanga ā-tinana tino tika—ka whakaoho i ngā endorphins, ka reka ai te harikoa i roto i te pikinga o te dopamine; ka whakatikatika i te cortisol, ka hanga he parepare hinengaro ki te oranga taumaha.

 

E ai ki tā Haruki Murakami i tuhituhi ai: "Ko te mea nui ko te pai ake i tērā o nanahi, ahakoa he iti noa iho." Mā te hākinakina tātou e māia ai ki te whakahaere i te wā: ahakoa e amuamu ana ō tātou hoa mō te mamae o te tuara, ka tere tonu te hikoi a te tangata e neke tonu ana; ina ngoikore whakarere te ao, ko te tinana kaha i hangaia e te whakangungu auau ka noho hei rārangi parepare tuatahi.

 

II. Te Pakaru i ngā Rohe: Te Tūtaki i te Whaiaro Pai Ake i roto i te Nekehanga

Ehara te papa tākaro i te whakaaturanga takitahi, engari he taiwhanga o te hihiri whaiaro.

Ko te kaimahi tari e tūturi ana i te mutunga o te marathon, e tangi ana, kua oti pea i a ia tana wha tekau mā rua kiromita tuatahi; ko te kotiro e wiri ana i a ia e pupuri ana i te pakitara piki e ine ana i te maia mā te mirimita o ōna maihao; ko te kaimahi kara mā e hurihuri ana ki te pao me ngā whaea kēkē kanikani tapawhā e wawahi ana i ngā here o te manukanuka pāpori. Ka haehae te hākinakina i ngā tapanga e herea ana e te hapori ki a tātou; ko ngā tākuta, ngā kaiako, ngā kaihōtaka - ka hoki katoa ki ngā tāngata takitahi e rapu ana i te angitu.

 

E whakaatu ana te pūtaiao roro ka whakatairanga te whakakori tinana i te neurogenesis i roto i te hippocampus, ā, ka whakanui ake i te ngāwari o te hinengaro. Ko te tikanga o tēnei, ko te ahiahi e whakapaua ana ki te whakaharatau i ngā takoto-ake ka ruia pea te purapura mō te whakaaro auaha āpōpō, ā, ko te pukapuka oro e rangona ana i te wā e oma ana ka maumaharahia e ia takahanga waewae. Ehara te hākinakina me te ako i te whakataetae; ka hangaia e rāua he tangata tino pai ake.

 

III. He Hākari Whakahihiri: Te Whakatakoto i te Hākinakina hei Huarahi Ora

Kaua te korikori tinana e waiho hei mea noa i roto i ngā rārangi whakataunga Tau Hou; me mimiti ki roto i ngā uaua o te oranga o ia rā.

 

Whakamātauria te "nekehanga wehewehe": heke atu i ngā taunga pahi e rua i te tīmatanga o te haerenga ki te mahi, noho noa i te pakitara mō ngā meneti tekau i te poutumarotanga, tākaro pēnetimana mō te hawhe haora me te whānau i muri i te tina. Ina rite te nekehanga ki te mahi noa pērā i te parai niho, ka memeha haere ngā kīanga "kāore he wā" "kāore he wāhi".

 

He mea nui ake, kimihia tō ake reo hākinakina. Ko ētahi ka tukuna te pēhanga mā te mekemeke, ko ētahi ka kitea anō te maia ki te kanikani, ko ētahi ka ine i te rangi me te whenua mā te piki maunga. E ai ki tā Nietzsche: "I te wā e akiaki ana tātou i a tātou anō ki te neke, ka kitea tātou i a tātou anō." Ina tūtaki te hākinakina ki te hihiri, ka waiho ia pata werawera hei mea nui o te ao.

 

Whakamutunga

I te tūnga i runga i ngā tūru o te papa tākaro ka kite koe: ko ngā atarangi o ngā kaioma o te ata e kanikani ana me te rā e ara ake ana, ko ngā kaipapa reti e whakairo ana i ngā pewa ki te uku, ko ngā kaumātua makawe hiriwa e whiti ana i ngā hoari tai chi i te kanapa o te ata… E whatu ana ēnei whakaaturanga i tētahi himene ki te ora. Kāore he kupu whakapoto a te hākinakina, engari i roto i te huarahi pono rawa atu e kī mai ana ki a tātou: ko ia pata werawera e maringi ana i a koe ka huri i te mārama o te rā; ko ia hikoinga e mahia ana e koe he tuhi i tētahi oranga whānui ake.

 

Ināianei tonu, herea ō whitiki, puta atu i te tatau—kia waiho te ao hei papa tākaro mōu, kia waiho te werawera hei mētara kanapa o te taiohitanga.


Wā tuku: Hakihea-16-2025